De neus is een fascinerend orgaan. Het ademt, het ruikt, het beschermt onze binnenkant van vuil. En toch is er nog veel dat we nog niet weten. Want waarom hebben we bijvoorbeeld twéé neusgaten?

Een weetje: de vorm van onze neus hangt samen met het klimaat waarin we leven. Brede neuzen komen vaker voor in warme, vochtige klimaten. Mensen in gebieden met een koud en droog klimaat hebben vaker een smalle neus. Dat komt doordat een smalle neus beter in staat is ingeademde lucht op te warmen.

Dat opwarmen is een van de belangrijke functies van de neus, zegt professor Thibaut Van Zele (UZ Gent). „De neus fungeert als een soort airconditioning. De lucht die we inademen wordt gefilterd, opgewarmd én bevochtigd.”

Waarom moet dat?

„Een goed bevochtigde lucht is beter voor de werking van de longen. Te droge lucht zorgt voor uitdroging in de longen. Daarom heeft de neusholte binnenin structuren, neusschelpen die de oppervlakte vergroten, zodat er meer lucht in contact komt met het slijmvlies, dat warm is en vochtig. Het slijmvlies filtert ook de grote deeltjes uit de lucht.”

Hoe werkt die filterfunctie?

„Een dunne laag slijmvlies bedekt de binnenkant van de neus. Je kan het vergelijken met een tapijt, met korte haartjes die allemaal in dezelfde richting staan: naar de keel toe. Die haartjes transporteren het slijmvlies naar achteren en houden stofdeeltjes die de longen zouden kunnen irriteren, tegen. Als je een vuil klusje hebt opgeknapt met veel stof en je snuit achteraf je neus, kan je zien hoeveel vuil daar verzameld kan worden.”

„Er wordt bijna een liter slijm op die manier per dag afgevoerd naar de keel. Bij een verkoudheid merk je het wel. Dan is er veel meer slijm dat ook langs de neusgaten zijn weg naar buiten zoekt.”

Nu u zelf begint over de neusgaten. Waarom hebben we er twee?

„Goeie vraag. Daar heb ik zelf eigenlijk nooit bij stilgestaan. Blijkbaar zou het het aantal geuren dat we kunnen waarnemen fors vergroten en ruiken de neushelften apart andere geuren.”

Een van de meest banale aandoeningen in de neus is een verkoudheid. Wat doe je het best om daar zo snel mogelijk van af te raken?

„Verkoudheden zijn bijna altijd viraal. Antibiotica nemen helpt dus niet. Het enige wat je in eerste instantie moet doen is je neus spoelen met zout water. Negen gram keukenzout oplossen in een liter water en dat met een neuskannetje in je neus laten lopen.”

Er zijn ook heel handige sprays met dat water verkrijgbaar bij de apotheek.

„Dat weet ik, maar ik raad dat nooit aan. Die verstuivers staan onder een hoge druk en geven maar een beperkt volume aan zoutoplossing. Die doen eigenlijk minder goed hun werk.”

Wat doet zo’n zoutoplossing?

„Het spoelt de neus en de sinussen, van voor tot achter. Al het overtollige slijm komt mee en dat zorgt in eerste instantie voor verlichting, al zal het slijmvlies er in eerste instantie niet fors van ontzwellen, zoals met een ontzwellende neusspray.”

„De tweede stap, na die neusspoeling, is het gebruik van een neusspray, maar niet die bekende – en populaire – ontzwellende, zoals Otrivin. Wel eentje met cortisone. Die zijn niet schadelijk en doen goed hun werk. Die andere neussprays raden we af. Je neus gaat er helemaal van open, maar dat is tijdelijk en geeft een vals gevoel van genezing. Als je het langer dan een week gebruikt, dan houd je de neusverstopping juist in stand.”

Dat moet u me toch eens uitleggen.

„We noemen het rhinitis medicamentosa. Zo’n spray werkt ongeveer zes uur. Al die tijd wordt het slijmvlies samengedrukt. Daarna gaat het weer zwellen en zal de aandrang om nog eens te spuiten groot zijn. Als je dat constant doet – dat zwellen en ontzwellen – dan raakt die structuur ontstoken en gaat het meer en sneller opzwellen. En dus blijft men dat gebruiken, constant. Die sprays zijn zonder voorschrift te verkrijgen, waardoor ze veel te veel en te vaak gebruikt worden. Dat is mijn mening.”

Bron: Frank Poosen | Telegraaf