De neus is een fascinerend orgaan. Het ademt, het ruikt, het beschermt onze binnenkant van vuil. En toch is er nog veel dat we nog niet weten. Want waarom hebben we bijvoorbeeld twéé neusgaten?

Een weetje: de vorm van onze neus hangt samen met het klimaat waarin we leven. Brede neuzen komen vaker voor in warme, vochtige klimaten. Mensen in gebieden met een koud en droog klimaat hebben vaker een smalle neus. Dat komt doordat een smalle neus beter in staat is ingeademde lucht op te warmen.

Dat opwarmen is een van de belangrijke functies van de neus, zegt professor Thibaut Van Zele (UZ Gent). „De neus fungeert als een soort airconditioning. De lucht die we inademen wordt gefilterd, opgewarmd én bevochtigd.”

Waarom moet dat?

„Een goed bevochtigde lucht is beter voor de werking van de longen. Te droge lucht zorgt voor uitdroging in de longen. Daarom heeft de neusholte binnenin structuren, neusschelpen die de oppervlakte vergroten, zodat er meer lucht in contact komt met het slijmvlies, dat warm is en vochtig. Het slijmvlies filtert ook de grote deeltjes uit de lucht.”

Hoe werkt die filterfunctie?

„Een dunne laag slijmvlies bedekt de binnenkant van de neus. Je kan het vergelijken met een tapijt, met korte haartjes die allemaal in dezelfde richting staan: naar de keel toe. Die haartjes transporteren het slijmvlies naar achteren en houden stofdeeltjes die de longen zouden kunnen irriteren, tegen. Als je een vuil klusje hebt opgeknapt met veel stof en je snuit achteraf je neus, kan je zien hoeveel vuil daar verzameld kan worden.”

„Er wordt bijna een liter slijm op die manier per dag afgevoerd naar de keel. Bij een verkoudheid merk je het wel. Dan is er veel meer slijm dat ook langs de neusgaten zijn weg naar buiten zoekt.”

Nu u zelf begint over de neusgaten. Waarom hebben we er twee?

„Goeie vraag. Daar heb ik zelf eigenlijk nooit bij stilgestaan. Blijkbaar zou het het aantal geuren dat we kunnen waarnemen fors vergroten en ruiken de neushelften apart andere geuren.”

Een van de meest banale aandoeningen in de neus is een verkoudheid. Wat doe je het best om daar zo snel mogelijk van af te raken?

„Verkoudheden zijn bijna altijd viraal. Antibiotica nemen helpt dus niet. Het enige wat je in eerste instantie moet doen is je neus spoelen met zout water. Negen gram keukenzout oplossen in een liter water en dat met een neuskannetje in je neus laten lopen.”

Er zijn ook heel handige sprays met dat water verkrijgbaar bij de apotheek.

„Dat weet ik, maar ik raad dat nooit aan. Die verstuivers staan onder een hoge druk en geven maar een beperkt volume aan zoutoplossing. Die doen eigenlijk minder goed hun werk.”

Wat doet zo’n zoutoplossing?

„Het spoelt de neus en de sinussen, van voor tot achter. Al het overtollige slijm komt mee en dat zorgt in eerste instantie voor verlichting, al zal het slijmvlies er in eerste instantie niet fors van ontzwellen, zoals met een ontzwellende neusspray.”

„De tweede stap, na die neusspoeling, is het gebruik van een neusspray, maar niet die bekende – en populaire – ontzwellende, zoals Otrivin. Wel eentje met cortisone. Die zijn niet schadelijk en doen goed hun werk. Die andere neussprays raden we af. Je neus gaat er helemaal van open, maar dat is tijdelijk en geeft een vals gevoel van genezing. Als je het langer dan een week gebruikt, dan houd je de neusverstopping juist in stand.”

Dat moet u me toch eens uitleggen.

„We noemen het rhinitis medicamentosa. Zo’n spray werkt ongeveer zes uur. Al die tijd wordt het slijmvlies samengedrukt. Daarna gaat het weer zwellen en zal de aandrang om nog eens te spuiten groot zijn. Als je dat constant doet – dat zwellen en ontzwellen – dan raakt die structuur ontstoken en gaat het meer en sneller opzwellen. En dus blijft men dat gebruiken, constant. Die sprays zijn zonder voorschrift te verkrijgen, waardoor ze veel te veel en te vaak gebruikt worden. Dat is mijn mening.”

Bron: Frank Poosen | Telegraaf

In de praktijk van professor Sofie Claeys (UZ Gent) gaat het vaak over snurken. “En het zijn niet alléén maar mannen die het doen. Wanneer het niet alleen de nachtrust van de bedpartner verstoort, wordt het problematisch.”

De vraag: “Dokter, is het snurkgedrag van mijn man normaal?”

“Snurken is in mijn eigen praktijk een van de meest voorkomende problemen. Ik maak ook deel uit van het team van de slaapkliniek, waar we multidisciplinair samenwerken om allerlei slaapproblemen aan te pakken. Er zijn eigenlijk drie groepen mensen die langskomen met vragen over snurken. Toen ik 25 jaar geleden in het UZ in Gent begon te werken bij de slaapkliniek, dacht ik: dat zullen vooral wat oudere, zwaardere mannen zijn. En dat klopt ook voor een groot deel. Vaak komt hun partner mee. Zij beschrijven natuurlijk het geluid, maar ook het naar lucht happen en het vaak wakker worden. Als snurker heb je dat zelf niet altijd door. Tegenwoordig reizen mensen ook vaker in een groep: tijdens een vrijgezellenweekend of een vakantie met vrienden is het snurkprobleem wel eens een gespreksthema.”

“Daarnaast zijn er ook menopauzale vrouwen die last kunnen hebben van snurken en dan spelen er vaak hormonale veranderingen. De derde groep zijn de jongeren, onder wie ook topsporters. Als zij snurken, heeft dat soms effect op hun prestaties en daarom willen zij er iets aan doen.”

Oorzaken: “Soms is de mond gewoon te klein”

“Bij snurken zijn er drie belangrijke niveaus. Het kan gaan om het trillen van weefsel en dat kan ook zonder gezondheidsnadelen. Een iets ergere variant is wanneer er sprake is van een collaps: de ademhalingsweg is vernauwd en je ademhalingsspieren moeten harder werken. Nog zwaarder is de apneu of tijdelijke ademstilstand, waarbij er een obstructie is van de luchtweg. Bij sommigen gebeurt dit vaker dan 15 keer per uur en dan kunnen er ernstige gezondheidsklachten ontstaan.”

“Of het een banaal geronk is, dan wel een rode vlag die wijst op een ernstiger probleem, kun je bepalen met enkele vragen. Snurk je ’s nachts héél luid? Schiet je wel eens wakker – soms ook zonder dat je het zelf beseft? Hap je naar adem tijdens je slaap? Wie overdag overmatig slaperig of prikkelbaar is, of wie bij het ontwaken last heeft van hoofdpijn, zou wel eens last kunnen hebben van apneu.”

“Snurken is eigenlijk het flutteren of trillen van weefsel. Dat heeft te maken met wat extra vet in de hals, of met het losser hangen van dat weefsel naarmate we ouder worden. Maar een ander belangrijk element van snurken is de positie van de tong en of je door je mond of neus ademt. Zo hebben sporters die snurken meestal last van een openmondademhaling en dat heeft impact op hun prestaties én op hun slaapkwaliteit.”

“Als je met je mond open slaapt, schuift je tong naar achteren en trillen de weke delen van de luchtweg meer. Er is ook minder zuurstofuitwisseling bij zo’n ademhaling, waardoor je minder goed recupereert. Als je door de neus ademt, mengt de ingeademde lucht zich met de stikstofoxide die aangemaakt wordt in de neus. Dat stofje komt in de longen terecht en zorgt voor een betere zuurstofuitwisseling naar het bloed. Ook bij oudere mensen is een neusademhaling gezonder, omdat het helpt om te recupereren.”

“Ook fysiologische verschillen zijn belangrijk: de grootte van de kaken, de positie van het gebit of de keel kunnen allemaal een rol spelen. Bij een te kleine mond zal de tong ook wat hoger liggen. En dat kan ervoor zorgen dat je meer door de mond ademt en dus mogelijk ook gaat snurken.”

“In veel andere gevallen speelt gewicht of aanwezigheid van vet rond de hals een rol. Dat zie je ook bij vrouwen in de overgang bij wie de hoeveelheid progesteron en oestrogeen afneemt. Progesteron helpt onder meer een zwangerschap in stand te houden door de ademhalingsprikkel te ondersteunen. Een daling van dat vrouwelijk hormoon kan tijdens de menopauze leiden tot veranderingen in de ademhalingsregulatie. En naarmate het oestrogeen wegvalt, krijg je een andere vetverdeling. Je krijgt centraal meer vetopstapeling, ook rond de hals. Dat kan een impact hebben op de bovenste luchtwegen.”

De oplossingen: “Je kan je mondspieren trainen”

“Afhankelijk van de ernst van het snurken zijn er verschillende oplossingen. Begin met kleine aanpassingen, zoals op je zij slapen. In veel gevallen bespreek ik ook het gewicht van patiënten. Wat preventief kan werken, is je mondspieren trainen met oefeningen – die je vindt op YouTube – waarbij je je tong beweegt, je kin naar voren duwt en strekt. Studies tonen aan dat het een wezenlijk effect oplevert, omdat het helpt met de spanning van het weefsel.”

“Volstaat dat niet, dan kunnen we overgaan op andere behandelingen. Zoals een neusoperatie om de ademhaling daar vlotter te laten verlopen. Ook het wegnemen van de amandelen kan een oplossing zijn. Er bestaat ook iets als stimulatie van de tong: dat werkt als een soort pacemaker op die spier. Maar om over te gaan tot zulke maatregelen, moeten de klachten al vrij ernstig zijn.”

“Nog een ingrijpende oplossing is het dragen van een mondbitje. Daarmee zet je de onderste tandenrij ’s nachts voor de bovenste tandenrij. Ook dat kan het snurken danig verbeteren. Deze oplossing wordt pas terugbetaald als je ’s nachts meer dan 15 apneus per uur hebt. En ook de typische maskers kunnen in sommige gevallen levensreddend zijn. Want zo’n apneu is een enorm stressmoment: je hart en bloedvaten krijgen er een enorme opdonder van. Het heeft gevolgen voor je algemene gezondheid. Zo’n masker is vaak een oplossing om van die klachten af te komen.”

Professor Sofie Claeys schreef in 2025 het boek ‘Je hoeft niet jong te zijn om gezond te zijn’, uitgegeven bij Lannoo. Voor opmerkingen en vragen kan je terecht op Instagram: @sofie.health.be.

Dan moet je écht naar de dokter

“De rode vlaggen waarop wij tijdens een consultatie erg letten zijn: zeer luid snurken of wakker schrikken en naar adem happen. Vaak gaat het ook over apneus waar je zelf niet bewust van bent, maar die je partner wel opmerkt. Ook wie, zeker als jonge persoon, overdag veel slaapt, kan beter eens naar de dokter gaan. Licht snurken kan weleens gebeuren, maar bij apneu zijn er ernstige gezondheidsrisico’s.”

Bron: Jeroen Deblaere | Nieuwsblad

Geschreven door: Fleur Baxmeier

Ruzie met je partner omdat je ’s nachts hele bossen omzaagt enn nooit meer op vakantie in een tent. Er wordt vaak lacherig gedaan over snurken, maar voor veel mensen is het een groot probleem.

4 tips om een (snurk)scheiding te voorkomen

1. Ga het gesprek met elkaar aan en onderzoek mogelijke opties, zodat jullie allebei weer lekker kunnen slapen. Kies hiervoor een goed moment, en nee, dat is niet ’s nachts als de irritatie door je lijf giert en je je partner het liefst met een kussen zou smoren.

2. Maak er geen aanklacht van (‘Jij houdt me uit mijn slaap!’), maar een gezamenlijk project: Samen Optimaal Slapen (SOS). Zodra je de schuldvraag wegneemt, zal de ander minder snel in de verdediging gaan en ontstaat er ruimte voor een oplossing.

3. Investeer in goede oordoppen. Het is de makkelijkste manier om de regie over je nachtrust terug te pakken, zonder dat je partner de kamer hoeft te verlaten. Tip: Mack’s earplugs, gemaakt van superzacht schuim en perfect voor langdurig gebruik.

4. Maak er een running gag van in plaats van een bron van wrok. Een zachte por met de tekst: ‘Schat, je bent weer een heel oerwoud aan het omzagen’ werkt duizend keer beter dan een nijdige trap onder de dekens.

De zin en onzin van snurkoplossingen

Op je zij slapen
“Je tong zakt ook naar beneden als je op je zij ligt, dus er is alsnog sprake van een vernauwing. Maar we zijn niet symmetrisch, dus het kan zijn dat je keeldoorgang links groter is dan rechts, of andersom. Dat kan ervoor zorgen dat je op je ene zij wel snurkt en op je andere zij niet.”

Neuspleisters of spreaders
“Als je slaapt, werkt je neus op precies dezelfde manier als overdag. En ik heb nog nooit iemand zien snurken die wakker is. De grootst mogelijke onzin.”

Tennisbal op je rug
“Elke keer als je je omdraait, word je wakker van die tennisbal. Dat activeert je tong en daarom stopt het snurken, maar dat duurt maar heel kort. Het is bovendien erg slecht voor je nachtrust.”

Tandpasta op je bovenlip smeren
“Het idee hiervan is dat je tong niet wegzakt, omdat je in je slaap aan je bovenlip likt. Maar je hersenen zijn niet gek. Zodra zij weten: die tandpasta zit er elke nacht, verslapt je tongspier weer.”

Elektronische buikgordel
“Hetzelfde idee als een tennisbal in je rug of een por in je zij. Het geeft een pijnprikkel, waardoor je wakker wordt en stopt met snurken. Maar zodra je in slaap valt, begin je weer met snurken.”

Operatie
“Vroeger werd gedacht dat het inkorten van de huig en het straktrekken van het gehemelte snurken zou tegengaan. Soms werkte dat, zeker in het begin. Maar de operatie was zeer pijnlijk en op den duur zakte de tong meestal toch weer de luchtweg in.”

Snurkbeugel
“Dit stopt het snurken bij veel mensen, omdat de beugel ervoor zorgt dat je luchtweg vrij blijft. Het is even wennen, maar je bent af van alle slapeloze nachten. De totale kosten zijn zo’n €1.100. Verandert er iets aan je gebit, dan wordt de beugel kosteloos aangepast.”

De luidste snurk ter wereld

Er is sprake van snurken als iemand een geluid maakt dat harder is dan 40 decibel, vergelijkbaar met een rustig gesprek of zachte achtergrondmuziek. Gemiddelde tot luide snurkers zijn goed voor zo’n 50 tot 70 decibel, wat net zo luid is als een wasmachine of een drukke kantooromgeving. Een harde snurker komt makkelijk aan 70 tot 80 decibel, wat neerkomt op het geluid van een stofzuiger, grasmaaier of vrachtwagen.

De luidste snurk ter wereld, opgetekend in het Guinness Book of Records, was die van de Zweed Kåre Walkert en bedroeg 93 decibel, vergelijkbaar met een passerende vrachtwagen of zwaar elektrisch gereedschap.

En meer cijfers…

Naar schatting snurkt ongeveer 45 procent van de wereldbevolking af en toe. Of je wel of niet snurkt, is veelal een genenkwestie. Mensen in Azië snurken bijvoorbeeld vaker en harder dan mensen uit westerse landen, wat te maken heeft met hun lichaamsbouw.

Alcoholgebruik vergroot de kans op snurken met 50 procent, omdat je spieren meer verslappen. Ook slaapmedicatie, antidepressiva, zwangerschap en overgewicht vergroten de kans op snurken.

Na de overgang gaat 1 op de 10 vrouwen alsnog snurken. Dat heeft te maken met de veranderende hormoonhuishouding. Je schildklier zet wat op, waardoor je keel nauwer wordt.

Bron: Margriet

Amsterdam– Met een temperatuur tot 32 graden voor de boeg overdag dreigt het in de slaapkamer ook een warm nachtje te worden. De plaknacht is in aantocht! Maar hoe kom je zo’n warme periode nou eigenlijk door? „Pak vooral geen koude douche voor het slapen”, adviseert slaapexpert Talja Lambert.

Het was de afgelopen dagen al aardig warm, maar vandaag gaat daar nog een schepje bovenop.. Dat betekent dat ons lichaam ook extra is opgewarmd en het lastig kan zijn om deze warmte kwijt te raken.

„Het probleem is dat je lichaam moet afkoelen om in slaap te vallen. In de winter niet zo’n probleem, maar in de zomer is het anders. Dan gaan we woelen en draaien”, vat Lambert, de oprichter van Saraja Slaapcursus de problemen samen.

Piekeren

Wat je ook doet, zegt Lambert, ga niet liggen piekeren. „Je bent echt niet de enige die wakker ligt in die warmte. Volg rustig je ademhaling en probeer zo in slaap te komen.”

Petfles in de vriezer

Ze heeft meer tips voor de mensen die zonder airco de plaknachten wat dragelijker willen maken. De eerste vergt enige voorbereiding. „Vul een petfles met water en leg die in de vriezer. Zet een paar uur later een ventilator aan met de fles ervoor. Dan blaas je die koelte de slaapkamer in.” En als je toch met de vriezer in de weer bent: daar kan je ook de lakens even in leggen.

Koude douche

Mensen die denken lekker een koude douche te pakken voor het slapen gaan, doen het helemaal fout. „Door het koude water trekken je bloedvaten samen. Dan kan je geen warmte uit je lichaam meer kwijt. Dus pak juist een warme douche.”

En daarna bij voorkeur even een wijd, katoenen T-shirt aan. Bloot slapen is namelijk geen aanrader. „Als je gaat liggen zweten in je slaap, koelt je huid te veel af en word je wakker van de rillingen. Een shirt neemt het zweet op”, zegt Lambert. Een dun laken over het blote lijf kan natuurlijk ook, maar de kans bestaat dat je dat in je slaap van je af gooit.

Niet sporten

Verder is het verstandig om ’s avonds niet te gaan sporten in de hitte. „Overdag sporten is natuurlijk geen doen, maar verplaatsen naar de avond is ook niet slim. Dan ben je nog te actief als je in je bed kruipt en warm bovendien. Dus ga lekker in de ochtend, als het ook nog niet zo warm is.”

Bron: Telegraaf

De zomertijd is ingegaan, de lente is officieel begonnen, de dagen worden langer en de zon laat zich vaker zien. Alle reden om met frisse energie aan dit nieuwe seizoen te beginnen. Toch geldt dat niet voor iedereen. Veel mensen zeggen rond deze tijd van het jaar last te hebben van ’voorjaarsvermoeidheid’. Waar wordt dit door veroorzaakt? En is het een erkend fenomeen?

Tara van Geldorp
Verslaggever lifestyle

Bert Lenaert is universitair docent gezondheidsbevordering aan de Universiteit Maastricht en doet als psycholoog onderzoek naar vermoeidheid en slaap. Volgens hem ervaren mensen die spreken van voorjaarsvermoeidheid klachten als futloosheid, weinig energie en algemene vermoeidheid.

„Soms hebben ze ook weinig motivatie of zin om aan activiteiten te beginnen. Het kan gepaard gaan met concentratieproblemen of een verhoogde prikkelbaarheid. In de volksmond wordt het vaak omschreven als opstartproblemen, zoals een cabrio die de hele winter in de garage heeft gestaan. Het lichaam staat nog in wintermodus”, vertelt hij.

Toch benadrukt de slaapexpert: „Het is geen erkende medische aandoening. Er is dus ook geen directe medische behandeling nodig.” Op de vraag of het fenomeen bestaat, antwoordt hij dan ook: „Ja en nee.”

Geen wetenschappelijk bewijs

Hij licht toe: „Aan de ene kant wel, omdat mensen het ervaren en herkennen bij zichzelf. Aan de andere kant laat wetenschappelijk onderzoek zien dat er weinig bewijs is voor echte seizoensvariaties in vermoeidheid. Als die er al zijn, dan zeker niet wanneer de dagen langer worden.”

Volgens Lenaert is er meer bewijs voor een winterdip. „Dat kan zich uiten in vermoeidheid, maar ook in een veranderende stemming. Zo bestaat er bijvoorbeeld winterdepressie, gekenmerkt door somberheid of het verlies van plezier of interesse in dagelijkse activiteiten. Typisch aan winterdepressie is dat deze doorgaans vanzelf verdwijnt wanneer de dagen weer langer worden in de lente.”

Nieuw onderzoek

Omdat er weinig wetenschappelijk bewijs is voor voorjaarsvermoeidheid, deed de Universiteit van Bazel onderzoek naar dit fenomeen. Ruim 400 mensen uit drie Europese landen namen deel. Opvallend genoeg gaf 47 procent van de deelnemers aan last te hebben van voorjaarsvermoeidheid.

Dezelfde deelnemers werden gedurende een jaar op verschillende momenten bevraagd over hun slaapkwaliteit en mate van vermoeidheid. Daaruit bleek dat er geen duidelijke pieken waren in bepaalde maanden of seizoenen. Wel voelden mensen zich minder moe op dagen met meer daglicht.

Hoewel veel mensen het fenomeen herkennen, tonen deze metingen geen seizoensgebonden schommelingen in vermoeidheid of slaapkwaliteit. Volgens de onderzoekers is de beleving van ’voorjaarsvermoeidheid’ mogelijk eerder het gevolg van culturele verwachtingen en zelfbevestiging dan van een daadwerkelijk lichamelijk patroon.

’Handig label’

Lenaert zegt hierover: „Een mogelijke verklaring is dat het een handig label is dat wordt geplakt op een vaag gevoel van vermoeidheid. In het voorjaar noemen we dat voorjaarsvermoeidheid, terwijl we het in de zomer eerder aan de hitte toeschrijven.”

„Daarnaast kan het meespelen dat mensen het er onderling over hebben: ’de voorjaarsvermoeidheid komt er weer aan’. Die verwachting alleen al kan een krachtig effect hebben op hoe mensen signalen van hun lichaam interpreteren en benoemen.”

Waar wél duidelijk wetenschappelijk bewijs voor is, is dat veel mensen last hebben van de overgang naar de zomertijd. Volgens de slaapexpert gaat het om ongeveer een kwart van de bevolking. „Feit is dat we afgelopen weekend een uur korter hebben geslapen. Je kan spreken van een mini-jetlag. Door die slaapdeprivatie is er in de dagen na de overgang zelfs een licht verhoogde kans op hartinfarcten en beroertes. Het is dus zeker niet zo onschuldig als we soms denken.”

Tips

Voor mensen die zich vermoeid voelen in het voorjaar, adviseert Lenaert hetzelfde als bij ’gewone’ vermoeidheid: „We hebben een biologische klok in onze hersenen die sterk reageert op daglicht. Beweging en naar buiten gaan, dus het opzoeken van zonlicht, helpen om je energieniveau te verhogen. Het stimuleert ook de vitamine D-productie en heeft een positief effect op je stemming.”

Als je last hebt van een soort jetlag door de zomertijd, geeft hij nog een praktische tip: „Omdat het ’s ochtends eerder licht wordt, kun je ongewenst vroeg wakker worden. Zorg daarom dat je slaapkamer goed verduisterd en koel is.”

Tot slot adviseert de slaapexpert om niet extra vroeg naar bed te gaan omdat je een uur eerder moet opstaan. „Dat werkt juist averechts. Luister naar je lichaam en ga pas naar bed als je echt slaperig bent. Anders lig je alleen maar te woelen en te piekeren omdat je niet kan slapen. Ga liever iets later naar bed, zodat je sneller in slaap valt.”

Bron: Telegraaf